Art. 176 KSH w 2024: co mówią wyroki NSA i jak się zabezpieczyć, jeśli już go wdrożyłeś

Nawet Naczelny Sąd Administracyjny nie jest zgodny sam ze sobą w sprawie oskładkowania wynagrodzenia za powtarzające się świadczenia niepieniężne (PŚN). Dwa wyroki NSA z ostatnich lat idą w nieco innych kierunkach. Dlatego przedsiębiorcy, którzy planują wprowadzić art. 176 KSH do umowy spółki – albo już to zrobili – mierzą się dziś z prawdziwą niepewnością interpretacyjną.

W innym artykule wyjaśniamy, na czym polega mechanizm PŚN i jak wygląda jego opodatkowanie. Poniżej skupiamy się na tym, co mówi orzecznictwo i jak postąpić, jeśli Twoja spółka już korzysta z tego rozwiązania.

Jak podchodzi do tego ZUS

Interpretacje ZUS w tej sprawie stały się dość jednolite. Nawet gdy czynności wspólników opisano tak, by wykluczyć ich ciągły charakter, ZUS często i tak klasyfikuje je jako świadczenie usług na podstawie art. 750 Kodeksu cywilnego. ZUS wskazuje bowiem, że przedsiębiorcy mogą wykorzystywać art. 176 KSH do stworzenia mechanizmu wynagradzania niezgodnego z intencją tej regulacji. Takie działania są często uznawane za świadczenie usług, co skutkuje obowiązkiem objęcia ich ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi.

Jak zmieniało się podejście NFZ

Na początku 2023 roku część decyzji NFZ uznawała, że wynagrodzenie za czynności spełniające wymogi art. 176 KSH nie podlega składce zdrowotnej. W decyzji nr 5/2023 NFZ potwierdził na przykład, że stosunek prawny spełniał formalne przesłanki z art. 176 KSH – sprawa dotyczyła m.in. weryfikacji cennika usług spółki, kontroli jakości usług, weryfikacji dokumentów księgowych i płatności, analizy rentowności oraz kontrolowania transportu towarów.

Od połowy 2023 roku NFZ zmienił jednak podejście. Uznał, że instytucja PŚN powstała w specyficznych warunkach gospodarczych, które dziś można realizować przez zwykłe umowy cywilnoprawne – na przykład umowy sprzedaży czy kontraktacji. W rezultacie NFZ zaczął klasyfikować te czynności jako świadczenie usług na rzecz spółki, co oznacza obowiązek zapłaty składki zdrowotnej.

Co mówią sądy

Orzecznictwo w tej sprawie jest wciąż nieliczne i niejednoznaczne. Poniższa tabela zestawia dwa kluczowe wyroki NSA.

Żaden z tych wyroków nie daje więc jednoznacznej, uniwersalnej odpowiedzi. Wszystko zależy od tego, czy konkretne czynności wspólnika rzeczywiście mają charakter powtarzający się – a nie stały czy ciągły.

Czy warto teraz wprowadzać art. 176 KSH do umowy spółki

Jeśli możesz wstrzymać się ze zmianą umowy spółki, warto to zrobić – przynajmniej do czasu ustalenia jednolitego stanowiska sądów w sprawie oskładkowania wynagrodzenia za PŚN. Jeśli natomiast wspólnik rzeczywiście realizuje takie czynności i chce otrzymywać za nie wynagrodzenie, można tymczasowo zawrzeć inną umowę – na przykład umowę zlecenia – albo wystąpić o indywidualną interpretację do ZUS i Prezesa NFZ.

Co zrobić, jeśli już wdrożyłeś art. 176 KSH

Dla spółek, które już wprowadziły ten mechanizm, rekomendujemy cztery kroki:

• weryfikację postanowień umowy spółki w świetle najnowszych interpretacji,
• zmianę lub wykreślenie z umowy spółki postanowień sprzecznych z nowymi wytycznymi,
• upewnienie się, że świadczenia są realizowane zgodnie z postanowieniami umowy spółki,
• zgromadzenie dokumentacji potwierdzającej sposób realizacji świadczeń, ich charakter i częstotliwość – na wypadek ewentualnej kontroli ZUS.

Jak pomagamy w tej sytuacji

Weryfikujemy umowy spółek pod kątem zgodności z aktualnymi interpretacjami ZUS i NFZ, pomagamy zgromadzić dokumentację zabezpieczającą na wypadek kontroli oraz doradzamy przy wyborze rozwiązania tymczasowego, jeśli wdrożenie art. 176 KSH w obecnych warunkach niesie zbyt duże ryzyko.

Masz już wdrożony art. 176 KSH w spółce albo dopiero to planujesz? Skontaktuj się z nami – pomożemy ocenić ryzyko i dobrać bezpieczne rozwiązanie.

Skontaktuj się z Mecenasem Iwoną Gleń w sprawie:

email: kancelaria@jasna3.com.pl
tel.: 81 820 05 64